Ο Αλέξανδρος Κόμης του Σπυρίδωνος γεννήθηκε το 1900 στις Βολίμες Ζακύνθου.
Από νεαρή ηλικία ακολούθησε σπουδές ιατρικής στην Αθήνα, φοιτώντας στην Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, από όπου αποφοίτησε το 1922 με βαθμό «Άριστα».
Η περίοδος των σπουδών του συνέπεσε με μια εποχή βαθιών μεταβολών στην ιατρική επιστήμη, κατά την οποία η βακτηριολογία, η μικροβιολογία και η ανοσολογία εξελίσσονταν ραγδαία σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Στη συνέχεια μετέβη στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε επιστημονικές εργασίες και συνδέθηκε με το ευρωπαϊκό ερευνητικό περιβάλλον της εποχής.
Δεν πρόκειται για αφήγηση μνήμης.
Πρόκειται για παρουσίαση εγγράφων.
 |
| Το πτυχίο του, 1922 με άριστα ! |
Εκπαιδεύτηκε στην Ελλάδα παίρνοντας με βαθμό άριστα το Πτυχίο του απ' την Ιατρική Σχολή του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου της Αθήνας το 1922 και παρακολούθησε επιστημονικές εργασίες στο Παρίσι.
Συνεργάστηκε με το Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ και εργάστηκε στο Νοσοκομείο "Σωτηρία"
Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ
Κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, η φυματίωση αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη και στην Ελλάδα.
Πριν από την ανακάλυψη των αντιβιοτικών, η αντιμετώπιση της νόσου βασιζόταν:
στην απομόνωση των ασθενών,στη βακτηριολογική έρευνα,στα σανατόρια,και στις πρώιμες ανοσολογικές προσεγγίσεις.
Το 1924, ο Αλέξανδρος Κόμης βρίσκεται στο Παρίσι.
Η φοίτησή του στην Κλινική Προπαιδευτική του Πανεπιστημίου Παρισίων τον τοποθετεί στον πυρήνα της γαλλικής βακτηριολογικής σχολής — της σχολής που είχε θεμελιώσει ο Pasteur και που εκείνη την εποχή διαμόρφωνε την παγκόσμια ιατρική σκέψη.
1927-1928
Η παρουσία του εκεί δεν είναι τυπική. Είναι ερευνητική.
και για τη μελέτη της ανάπτυξης της μικροβιολογίας και της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα.
Η έννοια αυτή — πριν ακόμη την ευρεία διάδοση της πενικιλίνης — δείχνει σκέψη που κινείται προς τη βιολογική αλληλεπίδραση μικροοργανισμών και μεταβολικών προϊόντων.
Η Θεωρία της Ζύμωσης και τα Διπλώματα
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7c/%C3%9Cber_chronische_Tuberkulose_bei_Erwachsenen_von_Dr._Alexandros_Komis._Ver%C3%B6ffentlicht_in_Ausgabe_7_der_Zeitschrift_Hellenic_Medicine_1930.pdf:«Über chronische Tuberkulose bei Erwachsenen»
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Η περίοδος αυτή υπήρξε κρίσιμη για την ιστορία της φυματίωσης και της ανοσολογίας.
Το εμβόλιο BCG είχε εισαχθεί μόλις λίγα χρόνια νωρίτερα και η ασφάλεια, η σταθερότητα και η βιολογική συμπεριφορά του εξασθενημένου βακίλου αποτελούσαν αντικείμενο διεθνούς επιστημονικής συζήτησης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Κόμης διατύπωσε τη θεωρία ότι ο εξασθενημένος βάκιλος Calmette–Guérin μπορούσε, υπό συνθήκες ζύμωσης, να μεταβληθεί βιολογικά.
Η ερευνητική του εργασία εντάσσεται στο γενικότερο επιστημονικό ενδιαφέρον της εποχής γύρω από:
τη φυματίωση,την ανοσία,και τη συμπεριφορά των μικροβιακών στελεχών.
ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ
Ως παθογένεση περιγράφεται η διαδικασία ανάπτυξης και εξέλιξης μιας ασθένειας, δηλαδή οι μηχανισμοί που οδηγούν:
από την αρχική λοίμωξη,
στην εμφάνιση των κλινικών συμπτωμάτων.
Ο Κόμης υποστήριζε ότι:
η πρωτοπαθής λοίμωξη συμβαίνει συνήθως σε μικρή ηλικία,
ενώ η χρόνια φυματίωση της ενήλικης ζωής σχετίζεται κυρίως με επαναμολύνσεις.
ΒΑΣΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
Πρωτοπαθής λοίμωξη και επαναμόλυνση
Μια σοβαρή πρωτοπαθής λοίμωξη μπορούσε να οδηγήσει σε οξεία προοδευτική φυματίωση.
Αντίθετα, μια ήπια λοίμωξη μπορούσε:
να εντοπιστεί,να υποχωρήσει,και να αφήσει σχετική ανοσία.
Η εφηβεία ως περίοδος αυξημένου κινδύνου
Ο Κόμης θεωρούσε ότι οι ορμονικές μεταβολές της εφηβείας επηρέαζαν την αντίσταση του οργανισμού.
Κατά την περίοδο αυτή, ακόμη και μικρές επαναμολύνσεις μπορούσαν να ενεργοποιήσουν χρόνιες μορφές της νόσου.
Ο ρόλος της επαναμόλυνσης
Σύμφωνα με τη θεωρία του, η χρόνια φυματίωση των ενηλίκων δεν οφειλόταν μόνο στην αρχική μόλυνση αλλά κυρίως:
στην επαναλαμβανόμενη έκθεση στον βάκιλο.
Η επαναμόλυνση θεωρείται από τον Κόμη βασικός μηχανισμός ενεργοποίησης της νόσου.
Ο Κόμης αναφέρεται επίσης:
σε πειράματα με εξασθενημένα παθογόνα,
στη βιολογική συμπεριφορά των τοξινών,
και στη δυνατότητα μεταβολής της τοξικότητας μέσω ζύμωσης.
Οι παρατηρήσεις του υποδήλωναν ότι η ζύμωση μπορούσε:
να μειώσει την τοξικότητα,διατηρώντας ταυτόχρονα ανοσολογικές ιδιότητες.
Οι θεωρίες αυτές συνδέονται άμεσα με τις προηγούμενες έρευνές του πάνω:
στις τοξίνες,στην ανοσολογία,και στη μικροβιολογία της ζύμωσης.
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
Κλινική συστηματοποίηση της χρόνιας φυματίωσης.
Μικροβιολογική και ανοσολογική ερμηνεία της νόσου.
Πρώιμη θεωρητική βάση για τη μεταβολή του βακίλου μέσω βιολογικών διεργασιών.«Über chronische Tuberkulose bei Erwachsenen»
Συμπλήρωση δεκαετούς έμμισθης δημόσιας υπηρεσίας μέχρι την ημέρα της ανακοίνωσης (18 Φεβρουαρίου 1935).
Δείχνει ότι:
Υπήρξε παραγωγή.
Υπήρξε διοικητικός έλεγχος.
Υπήρξε θεσμική αποδοχή.
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ιατρική επιστήμη εισέρχεται σε μια νέα εποχή.
Η ανακάλυψη και η διάδοση των αντιβιοτικών μεταβάλλουν ριζικά:
- τη θεραπεία των λοιμώξεων,
- τη μικροβιολογία,
- και τη δημόσια υγεία.
Η φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί παγκόσμια απειλή, όμως πλέον η επιστημονική έρευνα στρέφεται:
- στις χημειοθεραπείες,
- στα αντιβιοτικά,
- και στις νέες ανοσολογικές προσεγγίσεις.
Μέσα σε αυτό το μεταβαλλόμενο επιστημονικό περιβάλλον, ο Αλέξανδρος Κόμης συνεχίζει να παρεμβαίνει δημόσια, να δημοσιεύει και να διατηρεί διεθνή αλληλογραφία.
Το 1945 δέχεται Eπιστολή από την εταιρεία Α. ΣΕΡΑΦΕΙΜΙΔΗΣ & Ι. ΓΕΩΡΓΑΚΑΣ για αξιοποίηση της εφεύρεσης του:
.jpg)
Alexandros Komis Iatriki Efimeris 15 June 1949
Η περίοδος αυτή συμπίπτει με τη διεθνή επικράτηση της πενικιλίνης και τη μεγάλη δημοσιότητα που είχε λάβει το έργο του Alexander Fleming.
Ο Κόμης υποστήριζε ότι η χρήση μικροβιακών και βιολογικών παραγόντων για θεραπευτικούς σκοπούς δεν αποτελούσε αποκλειστικά δυτική ή αγγλοσαξονική επιστημονική κατάκτηση.
Στα κείμενά του αναφέρεται:
- στις ελληνικές ιατρικές δημοσιεύσεις της δεκαετίας του 1920,
- στις δικές του έρευνες πάνω στις τοξίνες και τη ζύμωση,
- και στις εφαρμογές ενζυμοεμβολίων στο Νοσοκομείο «Σωτηρία».
Η παρέμβασή του αντανακλά τη συζήτηση της εποχής γύρω από:
- την επιστημονική προτεραιότητα,
- τη διεθνή αναγνώριση,
- και τη συμβολή μικρότερων επιστημονικών κοινοτήτων στην ανάπτυξη της μικροβιολογίας.
Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ
Οι επιστολές δεν αποδεικνύουν απαραίτητα θεσμική συνεργασία ή αποδοχή των θεωριών του Κόμη.
Αποτελούν όμως σαφή τεκμήρια ότι:
- διατηρούσε ενεργή διεθνή επιστημονική επικοινωνία,
- παρακολουθούσε τις εξελίξεις της μικροβιολογίας,
- και συμμετείχε στον μεταπολεμικό ιατρικό διάλογο.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Η πρόσκληση αυτή αποτελεί τεκμήριο αναγνώρισης.
Η δεκαετία του 1950 υπήρξε η εποχή της παγκόσμιας επικράτησης των αντιβιοτικών.
Ο Alexander Fleming είχε ήδη καταστεί διεθνές σύμβολο της νέας εποχής της ιατρικής μετά την ανακάλυψη της πενικιλίνης.
Η παρουσία του Αλέξανδρου Κόμη στην ίδια επιστημονική εκδήλωση στην Αθήνα το 1954 αποτελεί χαρακτηριστικό στιγμιότυπο της μετάβασης:
από τη βακτηριολογία και τις θεωρίες ζύμωσης των αρχών του 20ού αιώνα,στην εποχή των αντιβιοτικών και της σύγχρονης χημειοθεραπείας.
Το 1954 υπάρχει φωτογραφικό τεκμήριο συνάντησης του Κόμη Αλέξανδρου με τον Alexander Fleming και την Σύζυγό του Αμαλία Κουτσούρη-Φλέμινγκ σε συνέδριο - εκδήλωση βράβευσης του Alexander Fleming στην Αθήνα.
15 Ιουλίου 1953 δημοσιεύεται αντιπαράθεση στην Ιατρική Εφημερίδα με τον καθηγητή Χωρέμη σχετικά με τις μεθόδους θεραπείας της φυματίωσης,
Ο Κόμης Αλέξανδρος διαφωνεί με καθιερωμένες θεραπευτικές πρακτικές.
Η σημασία εδώ δεν είναι ποιος είχε δίκιο.
Η σημασία είναι ότι συμμετείχε ενεργά στον δημόσιο επιστημονικό διάλογο.
Το 1969 ο Αλέξανδρος Κόμης δημοσιεύει άρθρα σχετικά με το φαινόμενο της απόρριψης μεταμοσχεύσεων, σε μια εποχή κατά την οποία η μεταμοσχευτική ιατρική βρισκόταν ακόμη στα πρώτα στάδια της εξέλιξής της.
Την περίοδο εκείνη, οι μεταμοσχεύσεις οργάνων αποτελούσαν ένα από τα πιο δύσκολα και αμφιλεγόμενα πεδία της ιατρικής επιστήμης.
Οι ανοσολογικοί μηχανισμοί απόρριψης δεν είχαν ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί, ενώ οι αποτελεσματικές ανοσοκατασταλτικές θεραπείες δεν είχαν ακόμη αναπτυχθεί.
Η κυκλοσπορίνη — το φάρμακο που αργότερα θα μεταμόρφωνε τη μεταμοσχευτική ιατρική — δεν είχε ακόμη εισαχθεί στην κλινική πράξη.
Για τον λόγο αυτό, πολλές μεταμοσχεύσεις της εποχής οδηγούνταν σε σοβαρές ανοσολογικές αντιδράσεις και αποτυχία του μοσχεύματος.
Μέσα σε αυτό το επιστημονικό περιβάλλον, ο Αλέξανδρος Κόμης επιχειρεί να τοποθετηθεί θεωρητικά πάνω στους μηχανισμούς της ανοσολογικής αντίδρασης και της βιολογικής συμβατότητας.
Οι δημοσιεύσεις του δείχνουν ότι:
- συνέχιζε να παρακολουθεί ενεργά τις εξελίξεις της ανοσολογίας,
- παρέμενε παρών στον επιστημονικό διάλογο μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του,
- και προσπαθούσε να συνδέσει τις παλαιότερες μικροβιολογικές και ανοσολογικές θεωρίες με τα νέα προβλήματα της σύγχρονης ιατρικής.
Οι παρεμβάσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον, διότι καταγράφονται σε μια μεταβατική περίοδο της ιατρικής:
ανάμεσα στην κλασική βακτηριολογία του Μεσοπολέμου και στη σύγχρονη εποχή της ανοσολογίας και των μεταμοσχεύσεων.
Ανεξάρτητα από την επιστημονική αποδοχή ή μη των θεωριών του, τα σχετικά άρθρα αποτελούν τεκμήρια της συνεχούς παρουσίας του Αλέξανδρου Κόμη στον ελληνικό ιατρικό διάλογο επί πολλές δεκαετίες.
Κατά τις αρχές της δεκαετίας του 1970, ο Αλέξανδρος Κόμης συνεχίζει να παρεμβαίνει ενεργά στον χώρο της ιατρικής και της δημόσιας υγείας, διατηρώντας επικοινωνία με τις κρατικές υπηρεσίες σχετικά με τα ενζυμεμβόλια και τις εφαρμογές τους.
Η περίοδος αυτή αποτελεί την τελευταία καταγεγραμμένη φάση της επιστημονικής και διοικητικής του δραστηριότητας και παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, διότι δείχνει ότι παρέμενε ενεργός περισσότερο από τέσσερις δεκαετίες μετά τις πρώτες του δημοσιεύσεις.
Κατά το 1970–1971 εντοπίζεται επίσημη αλληλογραφία του με το Υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών σχετικά με τα ζυμεμβόλια και ιδιαίτερα με εφαρμογές τους έναντι σταφυλοκοκκικών λοιμώξεων.
 |
| ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΥΠ ΚΟΙΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΚΟΜΗ ΠΕΡΙ ΖΥΜΕΜΒΟΛΙΩΝ ΓΙΑ ΣΤΑΦΥΛΟΚΟΚΚΟ |
Το έγγραφο αυτό αποτελεί σημαντικό τεκμήριο, διότι αποδεικνύει ότι:
- οι θεωρίες και τα σκευάσματά του εξακολουθούσαν να απασχολούν τις αρμόδιες υπηρεσίες,
- υπήρχε συνεχιζόμενος διοικητικός έλεγχος,
- και διατηρούσε θεσμική επικοινωνία με το κράτος ακόμη και στα τελευταία χρόνια της ζωής του.
Το 1971 ο Αλέξανδρος Κόμης απευθύνεται προς το Κ.Ε.Ε.Φ. ζητώντας την ανανέωση της άδειας κυκλοφορίας των ενζυμεμβολίων του.
Στο κείμενό του υποστηρίζει ότι τα ενζυμεμβόλια:
- δεν παρουσίαζαν σοβαρές παρενέργειες ή αντενδείξεις,
- μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν τόσο θεραπευτικά όσο και προληπτικά,
- και ενδεχομένως να αποκτούσαν στο μέλλον ρόλο αντίστοιχο ή συμπληρωματικό προς τα αντιβιοτικά.
Παράλληλα εκφράζει επιφυλάξεις σχετικά με τη μακροχρόνια χρήση των αντιβιοτικών και θεωρεί ότι η έρευνα πάνω στα ενζυμεμβόλια δεν είχε αξιοποιηθεί επαρκώς.
Οι απόψεις αυτές αντικατοπτρίζουν τη συνεχή προσήλωσή του στις θεωρίες βιολογικής ανοσοποίησης και ζύμωσης που είχε αναπτύξει ήδη από τη δεκαετία του 1930.
 |
Επιστολή του ιατρού Αλέξανδρου Κόμη προς το Κ.Ε.Ε.Φ. για την ανανέωση της άδειας κυκλοφορίας των ενζυμεμβολίων του (1971). |
Πρόταση κρατικής αξιοποίησης
.jpg)
Η πρόταση υποστηρίζει την ελεύθερη κυκλοφορία των ενζυμεμβολίων, τονίζοντας την ασφάλειά τους και την έλλειψη παρενεργειών ή αντενδείξεων.
Αμφισβητεί την επάρκεια της βιβλιογραφίας για τα αντιβιοτικά, ενώ προτείνει ότι τα ενζυμεμβόλια μπορούν να τα αντικαταστήσουν στο μέλλον, λειτουργώντας και ως εμβόλια. Η εφαρμογή των ενζυμεμβολίων σε νοσοκομεία και κλινικές θεωρεί ανέφικτη λόγω της μη ανανέωσης της άδειας κυκλοφορίας τους.
Προτείνει την ανάληψη της παρασκευής και διάδοσης των ενζυμεμβολίων από το κράτος, καθώς αυτό θα περιόριζε την εξαγωγή συναλλάγματος για την αγορά αντιβιοτικών και θα ενίσχυε την οικονομία μέσω εξαγωγών.Σύμφωνα με το σκεπτικό του:
- η εγχώρια παραγωγή θα μείωνε την ανάγκη εισαγωγής ακριβών αντιβιοτικών,
- θα περιόριζε την εκροή συναλλάγματος,
- και θα μπορούσε να δημιουργήσει δυνατότητες εξαγωγών ελληνικών φαρμακευτικών προϊόντων.
Η επιχειρηματολογία αυτή παρουσιάζει ενδιαφέρον όχι μόνο ιατρικά αλλά και ιστορικά, καθώς συνδέει την έρευνα με ζητήματα δημόσιας οικονομίας και εθνικής παραγωγής κατά τη μεταπολεμική περίοδο.
